پیرامون "شعر خوانی" رجب طیب اردوغان رییس جمهور ترکیه در جریان رژه به اصطلاح "پیروزی" در باکو، تحلیل های مختلفی ارائه شده است. صرف نظر از این که اعلام موضع رسمی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، ائمه جمعه و نمایندگان مجلس شورای اسلامی مناطق شمال غرب دراین مورد با اما و اگر های جدی همراه است، اما از خاطر نبریم این "شعرخوانی" اردوغان بهانه ای شد تا دلسوزان واقعی این آب و خاک فارغ از مرزبندی های سیاسی به تحلیل و بررسی واقع بینانه وقایع دو ماه اخیر منطقه قفقاز بپردازند.

باید دانست سرعت تحولات منطقه با توجه به دخالت های مستقیم ترکیه و اسراییل در جریان جنگ، بسیار دور از انتظار بود و اکنون نیز وقایع داخلی ارمنستان پسا شکست نیز، ناظران آگاه را به تعجب وا داشته است و جسته و گریخته نیز خبرهایی از اعلام استعفای نیکول پاشینیان نخست وزیر ارمنستان به گوش می رسد.

از یاد نبریم که تا کنون برنده اصلی جنگ، با توجه به توافق بین جمهوری ارمنستان و جمهوری آذربایجان، ترکیه به رهبری اردوغان است. چه این که با توجه به گشایش کریدور ارتباطی مغری - نخجوان و ارتباط مستقیم ترکیه با جمهوری آذربایجان، آرزوی تاریخی ترکیه برای رسیدن به جهان ترک مورد ادعای خویش از طریق دریای خزر تا حدودی محقق شده است.

از سوی دیگر، شاهدیم که با اعلام رسمی منابع دیپلماتیک دو کشورترکیه و جمهوری آذربایجان، از این پس شهروندان دو کشور می توانند بدون پاسپورت و صرفاً با ارائه کارت شناسایی بین دو کشور تردد نمایند. این مهم با توجه به روند بازسازی در مناطق جنگی و ورود جدی ترکیه می تواند تحقق ایده "یک ملت، دو دولت" را بیش از پیش هموار کند.

با روی کارآمدن دولت بایدن در روزهای آینده، با توجه به تنش روز افزون ترکیه با ایالات متحده آمریکا در منطقه خاورمیانه و همچنین درخواست اردوغان مبنی بر توسعه روابط نظامی این کشور با روسیه و اعلام تحریم برخی نهادها و شرکت های ترکیه ای توسط آمریکا، رفته رفته شاهد نزدیکی بیش از پیش ترکیه و روسیه در مسایل منطقه ای، به ویژه در منطقه قفقاز خواهیم بود.

پیدا است به همان میزانی که آمریکا در سناریو های آینده خویش در روابط با ترکیه تجدید نظر کند، روسیه استعداد نزدیکی و هم فکری بیشتری با ترکیه خواهد داشت، که این مساله، البته در قفقاز و مناطق خاورمیانه، زنگ خطری جدی برای تصمیم سازان و کارگزاران سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است.

اخیراً بعد از اعلام مواضع علیه این "شعر خوانی" اردوغان، مولود چاووش اوغلو وزیر امور خارجه ترکیه برای تلطیف فضای مناسبات بین دو کشور، در گفتگو با محمد جواد ظریف وزیر امور خارجۀ کشورمان اعلام کرده است که اردوغان متوجه حساسیت های این شعر نبوده است، در حالی که وی تقسیم کار اردوغان و علی اف را در جریان سخنرانی رژه به اصطلاح پیروزی به عمد از یاد برده است.

از خاطرمان نرود که علی اف در سخنرانی اش بحث حاکمیت تاریخی جمهوری آذربایجان را بر زنگه زور و ایروان مطرح و اردوغان نیز توهمات خویش را نسبت به خاک مقدس ایران در قالب شعر خوانی ارائه کرد، اما هر دوی ایشان باید بدانند که با رژه شعر و رقص توهم در قبال جمهوری اسلامی ایران، همچون گذشته، نه اکنون و نه در آینده طرفی نخواهند بست.