به گزارش کردپرس، پژدر آلتان، روزنامه‌نگار کُرد، در یادداشتی در خبرگزاری مزوپوتامیا، به بررسی تحولات امنیتی و سیاسی اخیر سوریه پرداخت و با تمرکز بر سفر امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، به دمشق و انفجارهای هم‌زمان با این سفر، مدعی شد که این رخدادها را باید در چارچوب رقابت‌های ژئوپلیتیکی و اطلاعاتی میان ترکیه، آمریکا، اسرائیل و دیگر بازیگران منطقه‌ای ارزیابی کرد. او در این تحلیل، با طرح ادعاهایی درباره نقش نهادهای امنیتی ترکیه، به بررسی اهداف آنکارا در سوریه، رقابت بر سر نفوذ منطقه‌ای و پیامدهای این تحولات برای دولت موقت سوریه پرداخت.
دولت موقت سوریه که میان منافع آمریکا و اسرائیل از یک‌سو و منافع ترکیه از سوی دیگر گرفتار شده است، به دلیل تناقض‌های داخلی خود نتوانست مانع حملات بمب‌گذاری‌شده علیه امانوئل مکرون شود. ادعا می‌شود ترکیه پشت این حمله قرار دارد.
جنگی که آمریکا و اسرائیل همراه با حزب‌الله در لبنان پیش می‌برند، درگیری‌های داخلی هیئت تحریرالشام که به اداره دمشق آورده شده، سازمان‌یابی عشایری، سفر امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، به دمشق و حملاتی که در این شهر رخ داده است، نشان می‌دهد محاسباتی چندلایه در سوریه در جریان است.
می‌دانیم که طی یک ماه گذشته فعالیت‌های ترکیه در سوریه در ابعاد نظامی، اطلاعاتی، اقتصادی و دیپلماتیک شدت گرفته است. ترکیه در حالی از میزان دیده‌شدن حضور نظامی خود، به‌ویژه در سره‌کانی و همچنین حلب و مناطق وابسته به آن، کاسته که به جای آن الگویی مبتنی بر فناوری و اطلاعات را در پیش گرفته است. سازه‌هایی که با جرثقیل‌های متحرک و با سرعت ساخته می‌شوند، بخشی از معماری‌ای هستند که زیرساخت‌های منطقه و زندگی غیرنظامیان را نادیده می‌گیرد. ادعا می‌شود گروه‌هایی که از سوی سازمان اطلاعات ترکیه آموزش دیده و تجهیز شده‌اند و می‌کوشند دولت موقت سوریه را از نظر امنیتی به خود وابسته نشان دهند، در بسیاری از مناطق در آدم‌ربایی و قتل دست داشته‌اند و انفجارهایی که طی هفته گذشته در مرکز دمشق رخ داده نیز بخشی از فعالیت‌های ترکیه بوده است.
بمب‌ها چه پیامی می‌دهند؟
بمبارانی که مکرون را هدف قرار داد، تنها یک ضعف امنیتی نبود؛ بلکه پیام چندلایه‌ای بود که نفوذ عمیق اطلاعاتی ترکیه در میدان سوریه، راهبرد جنگ پنهان این کشور علیه ائتلاف‌های منطقه‌ای و سازوکار فشاری را که از طریق الشرع ایجاد کرده، آشکار می‌کند. گروه‌های تندرویی که از زمان شکل‌گیری جبهه‌النصره و داعش در سوریه با الشرع بر پایه اهداف جهادی و سلفی ائتلاف داشتند، در دوره اخیر تهدیدهای خود را افزایش داده‌اند. این تهدیدها ابتدا به اظهارات رسانه‌ای محدود بود، اما در مدت کوتاهی به حملات بمب‌گذاری‌شده در میدان تبدیل شد. انفجاری که در نزدیکی کاخ دادگستری دمشق غیرنظامیان را هدف قرار داد، نشانه آشکار این موج تازه است.
سفر مکرون
دولت موقت سوریه برای تأمین امنیت سفر مکرون تدابیر امنیتی گسترده‌ای اتخاذ کرد، اما ادعا می‌شود این تدابیر در نقطه‌ای حساس، به‌دلیل اطلاعاتی که از سوی تیم امنیتی درز کرده بود، فروپاشید. ادعا شده است یکی از مواد منفجره در موتورسیکلت یکی از مأموران امنیتی مسئول حفاظت از مأموریت‌های دیپلماتیک کار گذاشته شده بود. این موضوع نشان می‌دهد عملیات از داخل هدایت شده است. گفته می‌شود عالی‌ترین مقام امنیتی دمشق شهروند ترکیه است و سازمان اطلاعات ترکیه بازوهای قدرت در دمشق را کنترل می‌کند. در این چارچوب ارزیابی‌هایی وجود دارد مبنی بر اینکه سازمان اطلاعات ترکیه ممکن است پشت این اقدام تروریستی قرار داشته باشد.
پیام چیست؟
آنکارا توافق دفاعی میان فرانسه و جمهوری قبرس را اقدامی می‌داند که موازنه‌های منطقه‌ای را تهدید می‌کند. از نگاه ترکیه، نزدیکی سوریه و فرانسه همچنین به معنای حرکت سوریه به سوی محور قبرس، یونان، فرانسه و اسرائیل است. از همین رو، یکی از ادعاها این است که اقدام تروریستی دمشق حامل پیام «اجازه شکل‌گیری این ائتلاف را نمی‌دهیم» بوده است. ترکیه می‌خواهد به جای حماس و حزب‌الله، راهبرد استفاده از گروه‌های تندرو در سوریه علیه اسرائیل را ادامه دهد. وارد شدن تلفات سنگین به این گروه‌ها در جنگ‌ها، آنکارا را به جست‌وجوی ابزارهای فشار تازه سوق داده است. بی‌ثباتی در سوریه، قدرت چانه‌زنی منطقه‌ای ترکیه را افزایش می‌دهد.
در همین چارچوب، بمب‌گذاری‌ها و تلاش‌های ترور، عملیاتی مرتبط هستند که برای نشان دادن این موضوع به الشرع انجام می‌شوند که او همواره در معرض تهدید قرار دارد. این وضعیت ایجاب می‌کند سازمان اطلاعات ترکیه برای تأمین امنیت الشرع نیروهای بیشتری در میدان مستقر کند. به این ترتیب، ترکیه کنترل عمیق‌تری بر دولت موقت دمشق برقرار می‌کند.
فعالیت‌های ترکیه در جنوب سوریه
از سوی دیگر، به دلیل موقعیت جغرافیایی حماه، رویکرد «هر کس حماه را کنترل کند، سوریه را کنترل می‌کند» نیز به عامل تعیین‌کننده راهبرد ترکیه تبدیل شده است. در این منطقه با ایجاد سامانه‌های شنود، کنترل ارتباطات و مراکز مخفی نظامی و اطلاعاتی، ظرفیت ارتباطی و تحرک جنوب سوریه تحت کنترل ترکیه قرار می‌گیرد. این فعالیت‌ها دور از توجه اسرائیل نگه داشته می‌شوند.
سواحل سوریه
ترکیه با هدف به دست گرفتن کنترل کامل اقتصاد منطقه ساحلی سوریه، به شرکت‌های خود چشم‌انداز احداث بندر ارائه کرده است. این اقدام بخشی از راهبرد جلوگیری از پروژه‌هایی است که اسرائیل می‌خواهد از طریق شرکت‌های اماراتی در منطقه ساحلی آغاز کند. کنترل منطقه ساحلی می‌تواند شریان اصلی اقتصاد سوریه، مسیرهای تجاری منطقه‌ای و خطوط انرژی و لجستیک را در اختیار ترکیه قرار دهد. در همین مقطع، درخواست برخی شرکت‌های مورد حمایت فرانسه از دولت موقت برای آغاز فعالیت نیز واکنش ترکیه را برانگیخته بود.
حزب‌الله
با افزوده شدن پرونده حزب‌الله به همه این موارد، یک بحران سیاسی پدیدار می‌شود. سیاست آمریکا برای واداشتن الشرع و دولت موقت سوریه به جنگ با حزب‌الله، با اقدام متقابل ترکیه در تعارض قرار گرفت. ترکیه فشار شدیدی بر دولت موقت وارد کرد تا وارد جنگ با حزب‌الله نشود و به راهبرد حمایت از حزب‌الله در برابر اسرائیل روی آورد.