اگر بخواهیم به نمونه‌هایی از این دست اشاره کنیم، می‌توان به ابداع نوواژه‌ها و اصطلاحات و یا گسترش حوزۀ معنایی واژه‌های موجود در تمام زبان های جهان اشاره نمود که بررسی آن را از منظر زبانشناسی اجتماعی به مجال دیگری موکول می کنم.

اما واژۀ لاتین «کرونا» (به معنای تاج؛ به خاطر ساختار تاجی شکل ویروس) در زبان کردی نیز رواج عام گرفته است. با این حال نکته ای که در این مورد وجود دارد صورت تلفظ این واژه در گفتار بسیاری از افراد سالخورده کُردزبان ایلامی است که به صورت «کونوورا» تلفظ می شود. از دیدگاه آواشناسی، چنین فرایندی را که در تمام زبان های جهان متداول است، قلب آوایی (Metathesis) می گویند. طی این فرایند دو واج (آوا) در زنجیرۀ گفتار با هم جابجا می شوند. به عنوان مثال واژه های امروزی فارسی و انگلیسی «هرگز» و «bird» (پرنده) زمانی در اصل «هَگرز» و « brid » بوده اند که به تأثیر از فرایند قلب به این صورت در آمده اند.

در گفتار روزمرۀ افراد نیز نمونه های فراوانی چون «نُخسه»، «شَروال»، «قُلف»، «تاسکی»، «دیکس کمر»، و ... وجود دارد. در زبان کردی نیز می توان نمونه هایی یافت که دستخوش فرایند قلب شده اند مانند «روونسن/ نوورسن (نگاه کردن)»، «نِسم / نمس (کم ارتفاع)» و «سیفانن/ فیسانن» (خیساندن).

اما دو نکته در مورد فرایند قلب وجود دارد:

1. بر اساس اصل زبانشناختیِ اقتصاد زبانی (Language Economy)، تلفظ واژه ها به سمت صورت هایی گرایش دارد که مستلزم صرف انرژی کمتری است. بر همین اساس مسلماً تلفظ «هرگز» راحت تر از «هگرز» است و انرژی کمتری نیاز دارد و دلیل اصلی آن که اهل زبان آن را به این صورت تلفظ می کنند، نیز همین است.

2. در بررسی های زبانشناسی و گویش شناسی همواره اولویت با تلفظ افراد سالخورده است که تلفظ اصیل و دقیق تری از واژه های زبان دارند و عواملی چون تحصیلات، شغل و موقعیت اجتماعی کمتر بر گونۀ گفتاری آن ها تأثیر گذاشته است.

با توجه به آن چه که گفته شد، واژۀ «کنوورا» را هم باید صورتی از یک واژه دانست که از حیث مطالعات جامعه شناختی و زبان شناختی حائز اهمیت است؛ چراکه، به تأثیرات ویروس عالمگیر کرونا بر جنبه ای از زندگی بشر (فرهنگ/زبان) اشاره دارد.

*زبان شناس