به گزارش کردپرس، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار است به‌زودی عملیات انتقال مواد هسته‌ای موجود در یک سایت مخفی در سوریه را آغاز کند؛ اقدامی که پس از ماه‌ها مذاکرات محرمانه میان آمریکا، رژیم صهیونیستی و دولت جدید سوریه و با میانجیگری دولت دونالد ترامپ انجام شده است.

بر اساس گزارش «باراک راوید» در آکسیوس و به نقل از مقام‌های آمریکایی و صهیونیستی، این توافق در شرایطی حاصل شده که اسرائیل طی دو سال گذشته سایت موسوم به «سایت ۹۹» را از نزدیک زیر نظر داشته است. مقام‌های اسرائیلی می‌گویند حکومت بشار اسد بخشی از مواد هسته‌ای مرتبط با پروژه رآکتور مخفی «الکِبَر» را در این محل نگهداری می‌کرده است.

نگرانی اسرائیل درباره مواد هسته‌ای

بر اساس این گزارش، یکی از مقام‌های آمریکایی اعلام کرده مواد موجود در سایت ۹۹ شامل «کیک زرد» بوده است؛ پودری که از سنگ معدن اورانیوم به دست می‌آید و می‌تواند در مراحل بعدی چرخه سوخت هسته‌ای فرآوری و غنی‌سازی شود.

به گفته این مقام آمریکایی، بقایای دیگر و مواد باقی‌مانده از سایت الکبر نیز در این محل نگهداری شده است. اگرچه مواد موجود در سایت ۹۹ قابلیت استفاده برای ساخت سلاح هسته‌ای را ندارند، اما می‌توانند در ساخت «بمب کثیف» مورد استفاده قرار گیرند؛ بمبی متعارف که با انتشار مواد رادیواکتیو، یک منطقه را آلوده می‌کند.

مقام‌های اسرائیلی همچنین گفته‌اند ارتش این کشور مدت کوتاهی پس از سقوط حکومت بشار اسد، ورودی‌های سایت را بمباران کرد تا از دسترسی به مواد موجود در آن جلوگیری شود.

هشدار اسرائیل به آمریکا

مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی طی بیش از یک سال درباره نحوه برخورد با سایت ۹۹ گفت‌وگو کرده‌اند. به گفته یک مقام اسرائیلی، تل‌آویو به دولت ترامپ اعلام کرده بود که باقی ماندن مواد هسته‌ای در این سایت را تحمل نخواهد کرد.

مقام‌های اسرائیلی همچنین مدعی شده‌اند که در صورت خارج نشدن مواد هسته‌ای یا مشاهده نشانه‌هایی مبنی بر تلاش دولت سوریه برای دسترسی به آنها، اسرائیل حتی تهدید کرده بود که بار دیگر این سایت را هدف قرار خواهد داد. با این حال، یک مقام آمریکایی گفت اسرائیل هیچ‌گاه در آستانه حمله مجدد به سایت قرار نداشته است.

در نهایت، آمریکا و اسرائیل به این نتیجه رسیدند که بهترین راه، جلب موافقت دولت سوریه برای انتقال مواد و حل این پرونده از طریق آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است.

دمشق: از وجود مواد هسته‌ای اطلاعی نداشتیم

بر اساس این گزارش، هنگامی که دولت ترامپ موضوع وجود مواد هسته‌ای در سایت ۹۹ را با مقام‌های دولت جدید سوریه مطرح کرد، مسئولان سوری اعلام کردند که از وجود چنین موادی در این محل اطلاعی نداشته‌اند.

یک مقام آمریکایی گفت تنها شمار بسیار محدودی از افراد در آمریکا، اسرائیل و سوریه از وجود این مواد مطلع بودند.

این مقام آمریکایی همچنین روابط دولت آمریکا با حکومت جدید سوریه پس از سقوط اسد را مثبت توصیف کرد و گفت واشنگتن در همکاری با مقام‌های سوری، آنها را «شریکانی خوب» می‌داند.

ظن اسرائیل به تلاش سوریه برای دسترسی به مواد

چند هفته پیش، نیروهای اسرائیلی که سایت ۹۹ را زیر نظر داشتند، تحرکاتی را در اطراف این محل مشاهده کردند که باعث شد این نگرانی در اسرائیل شکل بگیرد که دولت جدید سوریه از توافقات قبلی عقب‌نشینی کرده و قصد دسترسی به مواد هسته‌ای را دارد.

بر اساس اظهارات مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی، اسرائیل حتی نگران بود که ترکیه به دولت سوریه برای دسترسی به این مواد کمک کند.

در پی این نگرانی‌ها، دولت ترامپ از اسرائیل خواست اقدامی انجام ندهد و موضوع را به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ارجاع داد. در نهایت، توافقی میان آژانس و دولت سوریه برای خارج کردن مواد هسته‌ای از سایت ۹۹ حاصل و سه هفته پیش امضا شد.

کاخ سفید، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و دفتر نخست‌وزیری اسرائیل از اظهارنظر درباره این گزارش خودداری کرده‌اند.

عملیات انتقال هنوز آغاز نشده است

مقام‌های آمریکایی اعلام کرده‌اند عملیات مربوط به سایت ۹۹ همچنان ادامه دارد و مواد هسته‌ای هنوز از این محل خارج نشده است.

یک مقام آمریکایی ابراز امیدواری کرده است روند انتقال مواد در آینده نزدیک آغاز شود و پیش از پایان سال جاری میلادی به پایان برسد.

پیشینه برنامه هسته‌ای سوریه

حکومت بشار اسد پیش از این یک برنامه هسته‌ای مخفی را با محوریت رآکتور الکبر در سوریه دنبال می‌کرد. اسرائیل در سال ۲۰۰۷ این رآکتور را بمباران کرد و بخش عمده برنامه هسته‌ای سوریه از بین رفت، اما شماری از مراکز تحقیقاتی، توسعه‌ای و انبارهای مرتبط با این برنامه همچنان باقی ماندند.

پس از سقوط حکومت اسد، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با دولت جدید سوریه توافقی برای بازدید از رآکتور الکبر و چند سایت دیگر مرتبط با فعالیت‌های هسته‌ای گذشته سوریه امضا کرد.

«چارلز لیستر»، پژوهشگر مؤسسه خاورمیانه، نیز گفته است دولت جدید سوریه تمایل دارد پرونده‌های حساس به‌جامانده از دوره حکومت اسد، از جمله پرونده‌های هسته‌ای و تسلیحات شیمیایی، را حل‌وفصل کند؛ زیرا ادامه این پرونده‌ها می‌تواند تلاش دمشق برای بازگشت به جامعه بین‌المللی و بهبود جایگاه خود را با مشکل مواجه کند.