بیماری و سلامت دارای مفاهیم وسیعی هستند و تعريف آن تحت تاثير ميزان آگاهي و طرز تلقي جوامع با شرايط گوناگون جغرافيايي و فرهنگي قرار مي گيرد، ضمن اينكه سلامتي يك روند پويا است و با گذشت زمان نيز مفهوم آن تغيير مي كند. بر این اساس نوع برخورد جامعه، گروههای اجتماعی، پزشک و حتی شخص بیمار تحت تاثیر شرایط مختلف در مواجه با بیماری و سلامت هم تغییر می کند.

در طول تاریخ بشریت بیماری به ویژه بیماری های مسری تاثیرات مهمی بر روی فرایند اجتماعی زندگی بشری گذاشته اند و موجب تغییر در روندهای تاریخی اجتماعات شده اند، تغییرات بافت جمعیتی، وقوع قحطی، مهاجرت و حتی از بین رفتن تمدنها بخش هایی از آن بوده اند. بسیاری از این بیماری ها از محدوده ای سرزمینی فراتر می روند و بی توجه به بافت فرهنگی، قومی، نژادی و... به درون اجتماعات بشری نفوذ می کند و اصطلاحاً عالم گیر می شوند.

طی چند ماه گذشته ویروس عالم گیر دیگری به نام کرونا با سر منشاء شهر "ووهان" چین بخش زیادی از این کره خاکی را درنوردیده و هر چند از نظر میزان افراد مبتلا و تعداد مرگ و میر شاید قابل قیاس یا بیماری های مسری بزرگ تاریخی نیست اما نمی توان کتمان کرد به برخی دلایل خاص جامعه امروزی، هراسی بسیار بزرگ در بین مردم و جوامع ایجاد کرده که حتی در جزئی ترین رفتارها و تعاملات فردی و اجتماعی نمایان بوده است.

طی مدت زمانی اندک و به مدد اطلاع رسانی پایین و ضعف شناخت از ویروس جدید، طیف وسیعی از شایعات در این خصوص گسترش یافت. از آمار های بالای مبتلایان تا تعداد قربانیان و شهرهای درگیر، همه و همه به مدد شبکه های اجتماعی و خلأ ناشی از ضعف آگاهی موجب شد بحث ویروس کرونا در راس اخبار و رسانه ها قرار گیرد. ترس و تشویش اذهان عمومی و پراکندگی هراس اجتماعی طی این مدت به مقداری غیرقابل پیش بینی تمامی لایه های اجتماعی را درگیر کرده است.

در پس همه واکنش های طبیعی به بیماری، طیفی رفتارهای خاص دیده می شود که از نظر آسیب شناختی زنگ خطری جدی برای تهدید اخلاق و همبستگی اجتماعی در آینده است. مشاهدات نشان می‌دهد که بر خلاف روال معمول در صورت مشاهده بیماری مشکوک به کرونا در خیابان بسیاری از مردم با بی اعتنایی و از ترس گرفتار شدن در این بیماری از کنار وی عبور می کنند

گسترش اصطلاحی به اسم "کرونایی" یادآور ابتلا به بیماری های تلخ دیگری که حتی منجر به انگ زنی و طرد فرد از جامعه می شد؛ به عنوان مثال برای سالیان متمادی NGOها و مراکز متعددی تلاش می کردند رویکرد مردم را نسبت به بیماری HIV و ایدز تغییر دهند و این بیماران را همچون افرادی عادی در جامعه بپذیرند. وضعیت امروز برای بیماران کرونا نه به آن شدت، با درجه ای ضعیفتر متاسفانه به انگ زنی، طرد شدن و فرار از مواجه با آنها تبدیل شده است.

کرونا ویروسی است که فقیر و غنی نمی‌شناسد، فقط برای طبقه خاص اجتماعی – اقتصادی تهدید نیست، سیاسیون و مدیران را هم همچون افراد عادی درگیر خود کرده و از این نظر یک عدالت واگیر به ارث گذاشته است که آن را از بسیاری بیماری های دیگر خاص و ویژه جلوه می دهد.

متولیان بهداشتی و درمانی، رسانه ها، مدیران و مسئولین کشوری و مهمتر از همه مردم، با شناخت و ارزش نهادن به تکلیف و مسئولیت اجتماعی خود، نه تنها بر ویروس کرونا بلکه بر ویروس بدتری که ممکن است دامنگیر جامعه شود و همانا ضعیف شدن نوع دوستی و ارزش های انسانی است، فائق آیند.

*معاون حقوقی و امور مجلس وزارت بهداشت