تهدیدات جدی پیش روی حیات رسانه های محلی /تانیا شعفی
خلاصه خبر
نقش مهم و تاثیرگذار نشریات در همه جوامع در برهه های مختلف سیاسی و اجتماعی به کرات دیده شده، نشریات محلی شاخه ای از نشریات هستند که با نگاهی محلی و بومی نسبت به مسایل پیرامونی و منطقه ای در بسیاری از کشورها پرفروش تر و تاثیرگذار تر عمل می کنند اما این نشریات در کشور ما چندان موفق نبوده اند.
نشریات محلی باید اطلاعات و اخبارمحلی راخوب پوشش دهند و به نوعی همه نیازهای مردم و حتی نیازمندی های روزمره را در قالب ضمیمه نشریه در بر داشته باشند و در صورتی می توانند با استقبال روبه رو شود که سرشار از محتواهایی محلی، گزارش ها، نقدها و تحلیل های مناسب منطقه ای باشد چیزی که در نشریات سراسری کمتر دیده می شود.
جامعه شناسان ارتباطات معتقدند؛ نشريات محلي به دليل کارکردهاي ويژه خود در حوزه مسايل بومي عمده ترين نقش را در شکل گيري رفتارهاي اجتماعي در پايه اي ترين سطح خود دارا هستند و در نحوه قضاوت و عکس العمل مردم در سطوح ملي و بين المللي نيز از اين رهگذار به شکل غيرمستقيم نقش آفريني مي کنند.
در ردهبندي نشريات از نگاه پير آلبر«مطبوعات ادواري محلي« چنين تعريف شده است: «اين نشريات 2 يا 3 شماره در هفته منتشر ميشوند و تيراژ اندكي دارند، در عوض از لحاظ تيتر بسيار غني هستند. در حقيقت اين نشريات مكمل روزنامههاي يوميه هستند و ميتوان به آنها، روزنامههاي محلات را هم كه در شهرهاي بزرگ انتشار مييابند و معمولاً به رايگان از جانب شهرداريهاي محل براي ساكنان محله ارسال ميشوند، اضافه كرد».
البته ميتوان نشريات محلي را در شعبه ديگري از نشريات هم قرار داد، چرا كه هر پديده رسانهاي ويژگيهای خود را ميطلبد. در يكي از تقسيمبنديهای روزنامهنگاری، ابتدا نشريات كشوری و بينالمللي و در زير مجموعه آن نشريات منطقهای، استانی، شهری، محلی (منطقه شهری) و روستايی قرار میگيرند و صرفاً ادواری نيستند و میتوانند به صورت روزانه (يوميه) هم منتشر شوند.
بدينترتيب نشريات شهري در دايرهاي وسيعتر و نشريات محلي در شعاع محدودتر (منطقه شهري) انتشار مييابند كه مخاطبان ويژه و شیوه اطلاعرساني خاصي را دارا هستند.
با توجه به اين تقسيمبندي براي انتشار هر نشريه بايد از چهار منظر گروه اجتماعي، سن مخاطب، سواد مخاطب و جنسيت مخاطب به آنها نگاه كرد.
ركن اساسي نشريات محلي را محتواي آن ها تشكيل ميدهد، هر چند كه قطع و اندازه، رنگآميزي، عكس و صفحهآرايي هر يك نقشهاي تعيينكنندهاي در جذب مخاطب ميتواند، داشته باشد ودر نشريه محلی باید به سه اصل اطلاعات، خبرها و راهنمايي های محلی توجه كرد.
در جوامع پيشرفته روزنامه با صبحانه يك عادت شده است و بهطور عام نشريات در سبد روزانه خانوارها جاي خود را يافته است، تا هر شخصي كه براي كار روزانه، خريد، مدرسه رفتن، تهيه مايحتاج و... از منزل بيرون ميآيد با آگاهي و اطمينان گام در كوچه و خيابان محله بگذارد زيرا قبل از خروج از خانه، اطلاعات ضروري و آگاهيهاي لازم را از نشريه محلهاش به دست آورده است.
ولی در کشور ما با وجود مشکلات رسانه های محلی و حتی انتشار نامرتب، پوشش خبری و موضوعی مورد انتظار مخاطبان خود را برآورده نمی کنند پس خواندن يا نخواندن روزنامه در زندگي اكثر افراد تأثير خود را نگذاشته است. اين نكتهاي است كه در هر حال يك نشريه محلي از جهات مختلف بايد به آن توجه داشته باشد.
معمولاً وضعيت مطبوعات محلي وقتي مطلوب ارزيابي مي شود که بتوانند خود را از نظر اقتصادي به خوبي اداره کنند اين نخستين پيروزي در جامعه مطبوعات محلي وبومي محسوب مي شود يعني استقلال مادي. اما به طور کلی این دسته از مطبوعات با مشکلات عدیده ای روبه رو هستند از سوی دیگر نگرش کلی مطبوعات محلی به مسائل ملی و فرا ملی از خاصیت محلی بودن آنها کاسته است و دیگر در زمره نشریات و رسانه های محلی قرار نمی گیرند.
در دهه های اخير گفتمان غالب فراملي سعي در يکپارچگي ساخت و محتواي اطلاعات بومي و فراملي داشته است. همین مسئله در رابطه با نشریات محلی تا حدودی مصداق دارد. دور شدن از موضوعات محلی و پرداختن به مسايل ملي از نقاظ ضعف مطبوعات محلي به شمار می رود و این مسئله سبب شده نقش پل ارتباطی رسانه ها با مسئولین در رسانه های محلی کم رنگتر شود و کارکرد خود را از دست دهند.
در خوشبینانه ترین حالت نشریات و رسانه های محلی به تقلید از رسانه های ملی و فرا ملی می پردازند و آنچه نادیده گرفته می شود، تولید محتوای مفید و مثمر ثمر است.
ضعفها و مشکلات مطبوعات محلی حاصل غفلت و بیاطلاعی آن ها از بایستههای منطقهایشان است. بسیاری از مطبوعات محلی ما تلاش میکنند در بهترین حالت کپی نزدیکی از مطبوعات سراسری باشند. این در حالی است که اگر وظیفه و مسئولیت خود را انجام دهند، بهتر میتوانند در راستای توسعه استانی گام بردارند.
مشکلات سخت افزاری، نبود امکانات مناسب جهت چاپ، ترس از سرمایه گذاری در بخش رسانه در استان ها، وابستگی اقتصادی به برخی ادارات در ازای پوشش اخبار آن نهادها، اختصاص يارانه محدود به نشريات محلي و ... حتی حرفه ای ترین مطبوعات محلی را که مهمترین زیرساخت توسعه استان ها به شمار می روند را دچار عدم توسعه و بلوغ دیررس می کنند.
از طرفی غیر تولیدی بودن مطالب، تقلید غیر خلاقانه از روزنامه های سراسری و محتوای سراسری داشتن و محلی نبودن هم از دلایل دیگر پایین بودن سطح کیفی نشریات استان است.
شناخت بایستههای منطقهای برای فعالان رسانه ای استانی مانند طرح مسائل، مشکلات و نیازها، موانع توسعه محلی، معرفی استعدادها و ایدهها و اندیشه های محلی، به کار گیری و برگزاری کارگاه های آموزشی به صورت تخصصی و از سویی دیگر حذف يارانه مطبوعات ثروتمند دريکسال به نفع مطبوعات محلي، استقلال نشریات محلی از احزاب و سیاسیون... عواملی هستند که می توانند در قدرتمند شدن فضای مطبوعاتی استان ها تاثیرگذار باشند.
در آخر باید اضافه کرد که مطبوعات محلی در تولید مطالب خبری و پرورش مستقل خبرها و تحلیل های استانی که جزء اصول حرفه ای مطبوعات است، باید تلاش نمایند و از تبدیل کردن مطبوعات به مصرف کننده مطلق خبرهای خبرگزاری ها و وابستگی به افراد و صاحبان قدرت جلوگیری کنند
دیدگاه کاربران