«سِدکِ زیلان» حقوقدان و سیاستمدار کُرد ترکیه در پاسخ به این سوال کُردپرس که برخی حزب دموکراتیک خلق‌ها(HDP) را دنبالرو حزب کارگران کُردستان(P.K.K) می‌دانند، اظهار کرد:این موضوعی نیست که به آسانی بتوان به آن پاسخ داد.پیشتر حزب کارگران کُردستان(p.k.k) بعنوان یک حزب مسلح اعلام موجودیت کرده بود و حزب دموکراتیک خلق‌ها نیز در شرایط دیگری متولد شد.مدتی در خصوص مسئله کُرد در ترکیه پروژه صلح میان "عبدالله اوجالان" رهبر حزب کارگران کُردستان و دولت ترکیه آغاز شد و نقش حزب دموکراتیک خلق‌ها هم در این‌ میان روشن بود اما این پروژه به نتیجه نرسید.هر دو طرف یکدیگر را به کارشکنی متهم‌ می‌کنند.پ.ک.ک دولت را مقصر می‌داند و دولت نیز پ.ک.ک را به خشونت و کارشکنی متهم می‌کند.اما دلیل شکست پروژه تنها مربوط به مسئله کُرد در ترکیه نبود بلکه با موضوعات کُردستان سوریه و کُردستان عراق نیز گره خورده بود.

وی ادامه داد:حزب دموکراتیک خلق‌ها تحت تاثیر پ.ک.ک قرار دارد و وقایع سیاسی ترکیه نیز بر آن‌ها تاثیرات منفی می‌گذارد.زمانی که پروژه صلح جریان داشت، حزب دموکراتیک خلق‌ها از لحاظ سیاسی فعال بود و نقش ایفا می‌کرد اما زمانی که پروژه متوقف شد(HDP) هم تحت تاثیر شرایط میان دولت و پ.ک.ک قرار گرفت.

وی افزود:در سوی دیگر توان نظامی میان دولت و پ.ک.ک قابل مقایسه نیست و هر قدر شدت تقابل نظامی میان دو طرف بیشتر باشد بر روی جامعه تاثیر می‌گذارد و فعالیت‌های مدنی را حول خود قرار می‌دهد و دستاوردهای فرهنگی و اجتماعی که در این چند سال به وجود آمده نیز از دست می‌رود.

سِدکِ زیلان تصریح کرد:به نظر من موضوع دیگر سیاست‌های کلامی حزب دموکراتیک خلق‌ها است که باید سیاست نرمی را در پیش بگیرد چرا که حزب حاکم(AKP) وقتی که تشنج میان دو طرف از حدی فراتر رفت، دست به اقدامات تقابلی و اقتدارآمیز زد.برای نمونه در خصوص تغییر سیستم پارلمانی به ریاستی حزب دموکراتیک خلق‌ها می‌توانست رفتار سیاسی دیگری را در پیش بگیرد.

این حقوقدان در پاسخ به این سوال که دستگیری رهبران و اعضای(HDP) و سلب مصونیت از پارلمانتاران این حزب را چگونه ارزیابی می‌کنید، توضیح داد:فشارهایی که به(HDP) وارد می‌شود معقول نیست و این که با فشار بر سیاستمداران و نمایندگان حزب دموکراتیک خلق‌ها آن‌ها را به حمایت از تروریسم ربط می‌دهند، درست نیست.زمانی دولت برای گفت‌وگو میان قندیل و ترکیه از(HDP) کمک گرفت.الان نیز حزب دموکراتیک خلق‌ها را به همکاری با پ.ک.ک متهم می‌کند.این ارتباط به معنی این نیست که(HDP) کار غیرقانونی انجام داده است، بلکه رابطه بمعنی ارتباط براساس نیت و عمل برای پروژه‌ای جهت صلح با مسئولیت دولت بوده است.الان صلاح‌الدین دمیرتاش را بر همین عنوان زندانی کردند و بیست سال حکم برای او صادر نمودند و می‌گویند نباید تو عضو گروه تروریستی باشی و خودت مسئول اشتباهاتت هستی.از لحاظ حقوقی این اقدامات دولت اشتباه است و نه حقوق است و نه عادلانه.

وی تصریح کرد:این اقدامات تنها به این دلایل نیست بلکه چون حزب دموکراتیک خلق‌ها در جبهه مخالفت با دولت قرار گرفته تبدیل به دشمن حزب عدالت و توسعه شده است.سال ۲۰۱۵ حزب دموکراتیک خلق‌ها توانست ۱۳ درصد از رای ترکیه را به دست آورد.نیمی از رای‌ کُردها به صندوق(HDP) و نیمی به صندوق(AKP) می‌رود.به همین خاطر اردوغان حزب دموکراتیک خلق‌ها را رقیب خود می‌بیند.

سِدکِ زیلان افزود:امروز(AKP) در شرایط خوبی قرار ندارد و به چند بخش تقسیم شده است.هم "احمد داود اغلو" و هم "علی جان بابا" از رفقا و رهبران سابق(AKP) تبدیل به رقبای اردوغان شده‌اند و دیگر احتیاجی به(HDP) ندارد.در حال حاضر احزاب مخالف در برابر(AKP) و(MHP) قرار گرفته‌اند و به دنبال تغییرات هستند و معلوم نیست در انتخابات شرکت می‌کنند یا نه و یا ترکیه به سمت دیکتاتوری می‌رود و یا خیر.

این حقوقدان در بیان این مطلب که مشکل دولت ترکیه تنها مسئله (P.K.K) است یا با حرکت سیاسی کُردها مخالف است، گفت:چند گروه در ترکیه وجود دارند.گروهی که در صد سال گذشته جنایات زیادی علیه کُردها مرتکب شده‌اند و نسل کشی و قتل و عام درسیم و مناطق دیگر را رقم زدند و تا امروز همان سیاست را ادامه می‌دهند.کسانی مانند تورگوت اوزال و مدتی اردوغان از حقوق کُردها و حل مسئله کُرد دم می‌زدند و برخی دیگر که کُردستان سوریه و کُردستان عراق را بخشی از امپراطوری عثمانی می‌دانند.

وی افزود:مسئله پ.ک.ک به موضوع امنیت ترکیه برمی‌گردد و برای ترکیه مهم است.دولت ترکیه از مسئله پ.ک.ک استفاده می‌کند و در شمال عراق و سوریه مداخله می‌کند.احزاب خارج از پ.ک.ک نیز معتقدند که ترکیه از فاکتور پ.ک.ک برای مرام خود استفاده می‌کند به همین خاطر من معتقدم که بهتر است پ.ک.ک در کُردستان سوریه و عراق دخالت نکند.الان از ایدئولوژی پ‌.ک.ک و تصاویر اوجالان در کُردستان سوریه استفاده می‌کنند و این منجر به بهانه‌ای برای مداخله ترکیه می‌شود و همین بهانه را در اقلیم کُردستان دنبال می‌کند و به دلیل وجود پ.ک.ک شمال عراق را بمباران می‌کند و در این میان افراد بیگناه هم جان می‌بازند.ترکیه در سال‌های گذشته چندین توافق امنیتی با دولت سابق عراق در خصوص مرزها امضاء کرده بود.آمریکا و اروپا پ.ک.ک را به عنوان یک گروه "تروریستی" معرفی کرده و براساس حقوق بین‌المللی ترکیه از این بهانه استفاده می‌کند.

سِدکِ زیلان خاطرنشان کرد:بهتر است پ.ک.ک از این تنگنا خود را خارج کند و خود را از اقدامات خشن دور کند.گروه‌های مسلح برای هر دولتی یک تنگنا هستند و معمولا هر کدام از یک پروتکل مشخص برای برخورد با آن‌ها استفاده می‌کنند.

سِدکِ زیلان در پاسخ به این سوال که راه‌حل مسئله کُرد در ترکیه چیست، توضیح داد:مباحث فرهنگی و زبانی و عدالت مباحث مهمی هستند که باید حل شوند.ترکیه نزدیک به ۵۰ سال است که قصد دارد عضو اتحادیه اروپا شود.اما موضوع کُردها باعث شد تا اتحادیه اروپا نسبت به این قضیه حساس شود و نسبت به حقوق کُردها در قانون اساسی به ترکیه فشار بیاورد.دومین موضوع مربوط به جغرافیای کُردستان در ترکیه است.ملت کُرد در ترکیه حقی دارند و می‌توانند از مدل‌های سیاسی همچون خودمختاری تا فدرالی استفاده کنند.امروز احزاب کُرد که جایگاه قانونی در ترکیه دارند به دنبال این موضوع هستند اما حزب دموکراتیک خلق‌ها از سیاست دیگری پیروی می‌کند.

این حقوقدان تصریح کرد:احزاب کُرد ترکیه که متحد شده‌اند به دنبال چهار خواسته اساسی هستند.ابتدا زبان کُردی بعنوان زبان رسمی پذیرفته شود و در سطوح مختلف تحصیلی و در ادارات دولتی از آن استفاده شود.دو مسئله درباره زبان مهم است اول آن که ممنوعیت از زبان کُردی برداشته شده و برخی نهادهای مدنی در خصوص زبان فعال هستند اما همچنان مشکلات زیادی وجود دارد.مسئله بعدی تدریس به زبان کُردی در همه سطوح است و برای این نیازمند تغییر در قانون اساسی هستیم.احزاب کُرد برای این خواسته با حزب تازه تاسیس احمد داوود اغلو و باباجان لابی کرده‌اند و آن‌ها این مسئله را پذیرفته‌اند و مهم است که حزب جمهوری خواه خلق نیز این مسئله را بپذیرد.مسئله دوم ایجاد یک استاتوی کُردی است که مدل مورد نظر می‌تواند نزدیک‌ به مدل اقلیم کُردستان عراق باشد.مسئله بعدی این است با نام کُرد و کُردستان در ترکیه فعالیت شود و نهادهایی که مربوط به حوزه اجتماعی و فرهنگی است ایجاد شوند.

این حقوقدان و سیاستمدار کُرد در پاسخ به این سوال که ارزیابی شما از حمله ترکیه به کُردستان سوریه و اقلیم کُردستان عراق چیست، اظهار کرد:ترکیه به دنبال توسعه طلبی است و امروز می‌بینیم که بخش زیادی از کُردستان سوریه را اشغال کرده است.اما مسئله اقلیم کُردستان متفاوت است چرا که اقلیم کُردستان یک استاتوی رسمی در خاک‌ عراق است.

وی افزود:آمریکا حاکم عراق است و ‌همه امور از زیر نظر آمریکا می‌گذرد.اقلیم کُردستان نیز تحت حمایت آمریکا است.حضور پ.ک.ک در قندیل و در اقلیم کُردستان به نحویی به آمریکا مربوط است.آمریکا پ.ک.ک را یک گروه" تروریستی" خطاب می‌کند اما در همان حال تا اکنون نگفته است که پ.ک.ک عراق را ترک کند.آمدن پ.ک.ک به قندیل یک پروژه است.قندیل یک منطقه استراتژیک است و برای آن که به دست القاعده و گروه‌های سلفی نیافتد آمریکا از وجود پ.ک.ک در این محل چشمپوشی کرده است.

وی خاطرنشان کرد: در سوی دیگر اقلیم کُردستان نیز نمی‌خواهد جنگ برادرکشی میان جریان‌های کُرد ایجاد شود.مصلحت ملت کُرد این است که پ.ک.ک قندیل و کوه‌های دیگر را تسلیم اقلیم کُردستان کند.پ.ک.ک توانی ندارد و قادر نیست ضرری به ترکیه برساند اما می‌تواند به دلیل اقداماتش به اقلیم کُردستان ضرر وارد کند.

سِدکِ زیلان تاکید کرد:موضوع بعدی کُردستان سوریه است و ترکیه نمی‌خواهد استاتو کُردی در سوریه شکل بگیرد.همانطور که پس از رفراندوم ایران و ترکیه و عراق، ۴۰ درصد از خاک کُردستان را از اقلیم کُردستان جدا کردند و عملا اقلیم کُردستان را بی توان نمودند به همان صورت می‌خواهند این قواره سیاسی قانونی را از بین ببرند و لذا از پ.ک.ک استفاده می‌کنند.ترکیه موافق اقلیم کُردستان نبود و تا ده سال این منطقه را به رسمیت نمی‌شناخت اما الان‌ مجبور به قبول آن شده است.