به گزارش کردپرس، کمیسیون مستقل بین‌المللی تحقیق درباره سوریه وابسته به شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، پس از پایان سفر یک‌هفته‌ای خود به این کشور، با انتشار گزارشی در وب‌سایت رسمی این کمیسیون خواستار روشن شدن سرنوشت هزاران فرد بازداشت‌شده و ناپدیدشده، پاسخگو شدن عاملان نقض حقوق بشر و تسریع روند اجرای عدالت انتقالی شد.

دو عضو این کمیسیون، مونیا عمار و فیونوالا نی آئولاین، از اول تا هفتم جولای با سفر به دمشق، حومه دمشق، حمص، قنیطره، حلب، رقه و حسکه، با مقام‌های دولت انتقالی، نمایندگان جامعه مدنی، قربانیان نقض حقوق بشر و خانواده‌های بازداشت‌شدگان دیدار و گفت‌وگو کردند.

نگرانی از تداوم خشونت‌ها

اعضای کمیسیون اعلام کردند که سفر آنها هم‌زمان با وقوع دو حمله انفجاری در دمشق بود؛ حملاتی که یک کافه در نزدیکی وزارت دادگستری و منطقه‌ای در مجاورت هتل فورسیزنز را هدف قرار داد و به کشته و زخمی شدن شماری از غیرنظامیان انجامید.

کمیسیون ضمن محکوم کردن این حملات، همبستگی خود را با قربانیان و خانواده‌های آنان اعلام کرد.

تأکید بر عدالت انتقالی

در این گزارش، از پیشرفت‌های صورت‌گرفته در تدوین قانون عدالت انتقالی و آغاز رسیدگی قضایی به موارد نقض حقوق بشر در دوران حکومت پیشین سوریه استقبال شده است. با این حال، کمیسیون تأکید کرد که تمامی محاکمات باید مطابق استانداردهای دادرسی عادلانه و قوانین بین‌المللی برگزار شود و قوانین کیفری سوریه نیز با معیارهای حقوق بین‌الملل همسو گردد.

هزاران فرد بازداشت‌شده همچنان مفقود هستند

کمیسیون تحقیق، وضعیت بازداشت‌شدگان را یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های خود عنوان کرد. در این گزارش آمده است که با وجود تعهد دولت سوریه به رعایت حقوق زندانیان، خانواده‌های بسیاری همچنان از سرنوشت بستگان خود که در بازداشت به سر می‌برند بی‌اطلاع هستند و شمار زیادی از افراد بدون بررسی قضایی و برای مدت طولانی در بازداشت نگهداری می‌شوند.

این کمیسیون همچنین نسبت به وضعیت مراکز بازداشت در شمال و شرق سوریه، به‌ویژه اردوگاه «روژ»، ابراز نگرانی کرد و اعلام داشت که بیش از ۶۰ درصد ساکنان این اردوگاه را کودکان تشکیل می‌دهند.

کمیسیون از کشورهای مختلف خواست شهروندان خود را از اردوگاه‌های روژ و عق‌برهان بازگردانند و افرادی را که به‌صورت خودسرانه بازداشت شده‌اند آزاد کنند. همچنین از دولت سوریه خواسته شد سرنوشت حدود سه هزار و ۵۰۰ شهروند سوری، از جمله کودکان، که گفته می‌شود به عراق منتقل شده‌اند، مشخص شود.

در استان حسکه نیز کمیسیون اعلام کرد بیش از یک هزار نیرویی که در درگیری‌های ماه ژانویه میان نیروهای دولت موقت سوریه و نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) اسیر شده بودند، آزاد شده‌اند؛ اما سرنوشت حدود ۸۰۰ نفر دیگر همچنان نامعلوم است.

نگرانی از اقدامات خودسرانه در حمص

اعضای کمیسیون در جریان سفر خود به حمص نسبت به حملات خودسرانه علیه افرادی که به همکاری با حکومت پیشین متهم شده‌اند، ابراز نگرانی کردند و خواستار انجام تحقیقات فوری، مستقل و بی‌طرفانه درباره تمامی موارد قتل شدند.

تأکید بر حقوق مالکیت

در بخش دیگری از گزارش، کمیسیون به تخریب و مصادره گسترده املاک در جریان سال‌های جنگ اشاره کرده و خواستار ایجاد سازوکارهای عادلانه برای بازگرداندن اموال یا پرداخت غرامت به آسیب‌دیدگان شد. این نهاد بر حمایت ویژه از زنان سرپرست خانوار در روند بازپس‌گیری حقوق مالکیت تأکید کرد.

بررسی تحولات قنیطره

کمیسیون تحقیق همچنین به بررسی اقدامات اسرائیل در استان قنیطره پرداخت و اعلام کرد گزارش‌هایی درباره ورود نیروهای اسرائیلی، بازداشت غیرنظامیان، آزار و اذیت ساکنان، تخریب منازل و جلوگیری از دسترسی کشاورزان به اراضی خود دریافت کرده است.

در این گزارش از اسرائیل خواسته شده است مسیرهای ارتباطی و دسترسی به زمین‌های کشاورزی را بازگشایی کرده و تمامی غیرنظامیان بازداشت‌شده به‌صورت خودسرانه را آزاد کند.

آموزش و دسترسی به خدمات

کمیسیون از اقدام دولت سوریه برای یکسان‌سازی برنامه‌های آموزشی در سراسر کشور و فراهم کردن امکان تحصیل و دسترسی کودکان فاقد مدارک هویتی به خدمات آموزشی و درمانی استقبال کرد. با این حال، نسبت به ناتوانی دانش‌آموزان برخی مناطق استان سویداء در شرکت در امتحانات نهایی به دلیل ناامنی ابراز نگرانی شد.

ادامه تحقیقات

کمیسیون مستقل بین‌المللی تحقیق درباره سوریه در پایان اعلام کرد از همکاری دولت سوریه برای فراهم کردن امکان بازدید از برخی مراکز بازداشت قدردانی می‌کند، هرچند اجازه ورود به تعدادی از مراکز نگهداری در رقه و حسکه به اعضای این هیئت داده نشده است.

این کمیسیون که در سال ۲۰۱۱ از سوی شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد تشکیل شد، مأموریت دارد موارد نقض حقوق بشر در سوریه را مستندسازی و درباره آنها تحقیق کند. مأموریت این نهاد آخرین بار در هفتم آوریل ۲۰۲۶ تمدید شده است.