تقسیمبندی دوره های تاریخ ادبیات کُردی
خلاصه خبر
دکتر «عثمان دشتی» استاد فلسفه ادبیات دانشگاه کویه اقلیم کُردستان عراق در پاسخ به سوال خبرنگار کُردپرس درباره دوره های دستهبندی تاریخ ادبیات کُردی، اظهار کرد: تاریخ ادبیات کُردی به پنج مرحله تقسیم میشود.مرحله تاریخ ادبیات مکتوب کُردی از "بابا طاهر عریان" شروع شده و تا سال ۱۶۰۰ میلادی ادامه مییابد که به تاریخ ادبیات کهن نامگذاری شده است.از سال ۱۶۰۰ میلادی تا سال ۱۹۰۰ را مرحله ادبیات کلاسیک کُردی نامگذاری کردهاند که شامل دو شاخه است.شاخهای مربوط به کُردی شمالی و شاخهای که به کُردی میانی تقسیم میشود.
وی ادامه داد:مرحله سوم تاریخ ادبیات کُردی به مرحله ادبیات نو نامگذاری شده و از جنگ جهانی اول و از ادیبانی همچون (ماموستا گوران) آغاز میشود.
مرحله بعدی تاریخ ادبیات کُردی از دهه هفتاد میلادی با «جریان روانگه» آغاز شده و به نقطه عطفی در ادبیات مدرن کُردی تبدیل میشود.پس از دهه هفتاد تا دهه نود میلادی و رشد «جریان ادبی روانگه» و موفقیت حرکت مبارزاتی کُردهای عراق ادامه پیدا میکند.
این استاد دانشگاه کویه تصریح کرد:پس از پیروزی جنبش مبارزاتی کُردهای عراق در دهه ۹۰ میلادی و بازگشت نویسندگان و شاعران و ادیبان به اقلیم کُردستان عراق، بخشی از موج ادبیات مدرن و مفاهیم جدید اروپا و غرب از قبیل(سمبولیزم، سورئالیسم و دادایسم و پست مدرنیسم و... ) را با خود به کُردستان آوردند که دارای ویژگیهای دوران پست مدرن بودند.
دکتر عثمان دشتی خاطرنشان کرد:هر کدام از مراحل تاریخ ادبیات کُردی دارای سبکهای مختلفی از روی ادبی و هنری و زبانی و خصوصیات زمانی و خصلتهای متفاوت دیگر است که محققان باید به صورت دقیق به بررسی آنها بپردازند.
وی تصریح کرد:ادبیات کهن، ادبیات نخستین است چرا که هنوز تحت تاثیر زبان و عروض و بلاغت و فرهنگ عربی اسلامی قرار نگرفته بود.پس از ورود اسلام به کُردستان و شروع تاثیر دوره ادبیات اسلامی و فارسی بر ادبیات کُردی، تاریخ ادبیات کلاسیک کُردی شروع میشود.بعد از این مرحله شاعرانی مانند (گوران) ادبیات کلاسیک را به جا میگذارند و وارد ادبیات مدرن میشوند و پس از پنجاه سال در دهه هفتاد میلادی با آمدن «جریان ادبی روانگه» دوران ادبیات پست مدرن کُردی آغاز میشود.
استاد فلسفه ادبیات دانشگاه کویه در پاسخ به این سوال کُردپرس که به نظر شما بهتر است تاریخ ادبیات کُردی را با چه ویژگیهای دستهبندی کرد، توضیح داد:به نظر من برای تقسیم بندی تاریخ ادبیات کُردی مناسبتر است که به دیالکتها و گویشها رجوع شود و تاریخ ادبیات را براساس مکتوبات گویشها دسته بندی نمود.
دکتر عثمان دشتی افزود:هر گویش آغازگر و آفرینشگر یک دوره ادبی در تاریخ ادبیات کُردی بوده است.جغرافیا و گویش تاثیر زیادی در سبک و ادبیات کُردی مناطق مختلف داشته است و میرنشینها بعنوان یک کلیت سیاسی هم نقش مهمی در تاریخ ادبیات کُردی ایفا کردهاند.
وی تاکید کرد:در مرحله ادبیات کلاسیک در شاخه شمالی میرنشین بوتان به پایتختی جزیره و در شاخه کُردی میانی میرنشین بابان و در کُردی جنوبی میرنشین اردلان بر روند تاریخ ادبیات کُردی مناطق تحت حاکمیتشان تاثیر فراوانی گذاشتهاند.
دیدگاه کاربران