به گزارش خبرگزاری کردپرس، سپیدنامه ضمن برشمردن انواع نقدهای ادبی، روش نقد معرفت شناختی را بررسی این دو اثر ظاهر سارایی انتخاب کرده و گفت: انسانی که مبانی جهان بینی و ایدئولوژیکش شکل گرفته باشد، نوع نگاهش به هستی تغییر می کند و برایش سؤالاتی مطرح می شود که شاید برای دیگران مطرح نباشد.

وی با بیان اینکه ضعف معرفت در ادبیات امروز ایران و مخصوصا نزد شاعران جوان بیداد می کند، توضیح داد: هنرمند و شاعر کسی است که جهان را تفسیر می کند و مبانی و ایدئولوژی او شکل گرفته و لذا به سؤالات بزرگ جهان می تواند پاسخ بدهد.

این عضو هیئت علمی دانشگاه ایلام تصریح کرد: از این منظر و در دو مجموعه شعر «که‌لیمه و که‌مووته‌ر» و «هۊچ بی هچان» با شاعری مواجهیم که هم مبانی هستی شناسی و هم معرفت شناسی او شکل گرفته است و او کسی است که هم سؤال دارد، هم دغدغه دارد، هم آرزو دارد، هم اندیشه دارد و هم توصیه دارد.

سپیدنامه داشتن سؤال را برای هنرمندان بسیار مهم دانست و گفت: سارایی در این دو مجموعه شعر سؤالاتی دارد که خیلی ارزشمند هستند منجمله سؤالات اجتماعی، فلسفی و هستی شناسی، هویت قومی و سؤالاتی در خصوص ارزش‌ها.

او به عنوان مجموعه دوبیتی «که‌لیمه و که‌مووته‌ر» اشاره کرد و گفت: کلمه اساس هستی است و در اینجا کلمه معادل کبوتر است و به نوعی کلمه عامل رهایی است و می تواند انسان را رها کند.

وی با عنوان اینکه هر کسی با زبان مادری فکر می کند، خواب می بیند و اجتماعی می شود، افزود: وقتی زبان مادری از بین برود، همه چیزهای دیگر نیز از بین می رود و ما امروز در ایلام با دوزبانگی جامعه مواجهیم که دارد ساختار خانواده ها را از بین می برد و با نوعی بی توجهی به نغمات و موسیقی های بومی ایلام مواجهیم که باعث گرایش مردم استان به موسیقی کُردی دیگر نواحی شده است.

سپیدنامه ضمن تأیید قوام و مهارت ظاهر سارایی در شعر فارسی، دو غزل فارسی و کردی از این شاعر با مضمون عشق را با هم مقایسه و تاکید کرد: پرداخت مفهوم عشق در شعر فارسی ظاهر سارایی، محافظه کارانه و در لایه های بیرونی عشق قرار دارد اما در غزل کردی او شاعری بی پروا و بی تعارف است و در متن عشق رسوخ کرده است و از این منظر اهمیت زبان مادری قابل بررسی و تحقیق است.

او به آرزوهای شاعر در این دو مجموعه شعر پرداخت و گفت: سارایی در این اشعار آرزوی دنیایی را دارد که در آن شادکامی وجود داشته باشد و دنیا را زیبا و بهارگونه ترسیم می کند اما به خاطر ناملایمات نیز توصیه به قوی بودن و گرگ بودن نیز دارد.

این منتقد ادبی ریختن محتواهای مخصوص به رباعی در قالب دوبیتی های کردی را در این اشعار ستود و گفت: جدا از زبانی که شاعر به آن به عنوان اشعارش را سروده و شاید زبان معیار مدنظر او باشد، سارایی گاهی که از گذشته ها می سراید، به زبان گذشته و دایره واژگانی آن دوران اشعار قدرتمندی در این زمینه سروده است که نشان از توانمندی وی دارد.